Q&A recht op loon i.v.m. coronavirus

Wanneer moet ik loon doorbetalen en wanneer mag ik de loonbetaling stoppen?
Per 1 januari jl. is de hoofdregel: geen arbeid, wel loon tenzij het niet-werken in redelijkheid voor rekening van de werknemer dient te komen. Doorgaans is daar niet snel sprake van, dus in verreweg de meeste gevallen moet u loon blijven doorbetalen. Alleen als de werknemer ongeoorloofd niet komt werken, dan heeft hij geen recht op loon. 

Als werknemer door werkgever preventief wordt thuisgelaten, heeft hij dan recht op loon?
Ja, hij heeft dan recht op volledige loondoorbetaling.

Mag werknemer die niets mankeert zelf beslissen preventief thuis te blijven?
Nee, behalve bij gegronde vrees voor besmetting op het werk. Als werkgever goede veiligheidsmaatregelen heeft getroffen, dan moet de werknemer gewoon komen werken. Dit valt onder het instructierecht van de werkgever. Blijft hij toch thuis, dan heeft hij geen recht op loon.

Wat als werknemer zonder goede reden thuisblijft?
Geen recht op loon.

Een medewerker heeft lichte klachten als verkoudheid, niezen of hoesten. Moet ik nu het loon doorbetalen?
Mensen met deze klachten dienen op instructie van de overheid thuis te blijven. Waarschijnlijk moet u daarom het loon doorbetalen, er is hier geen rechtspraak over, maar dit lijkt voor risico van werkgever te komen.

Een medewerker kan niet werken omdat een gezinslid ziek is (en daardoor zelf ook in quarantaine moet blijven). Moet ik deze doorbetalen?
Als een gezinslid koorts heeft met luchtwegklachten en/of benauwdheid dan moet de medewerker thuisblijven volgens de LCI-richtlijn COVID-19. Deze mag pas weer naar buiten als iedereen volledig klachtenvrij is. In dat geval is er verplichte quarantaine voor de medewerker vanuit de overheid, dus heeft hij gewoon recht op loon.

Als de medewerker voor een zieke thuis moet zorgen, bijvoorbeeld vanwege een gebroken been, dan kan een werknemer kortdurend zorgverlof opnemen voor maximaal tweemaal de overeengekomen arbeidsduur per week en dat één keer per 12 maanden. Dat leidt tot een loondoorbetalingsplicht van maximaal 70% (gemaximeerd op het maximum dagloon).

Scholen en kinderopvang zijn gesloten, waardoor ouders zelf hun kinderen moeten opvangen. Heeft een werknemer dan recht op loon?
Beroepen in de voedselketen zijn aangemerkt als cruciale beroepen en voor hen hoort opvang en school gewoon door te lopen. Het kan natuurlijk wel zo zijn dat de onderwijzer/opvangmedewerker ziek wordt of om andere reden toch is gesloten. Dan geldt dat er alternatieve opvang geregeld moet worden. Als de medewerker dan kort niet kan komen werken dan valt dat onder calamiteitenverlof en blijft er recht op loon. Dat kan volgens de wet maximaal enkele dagen duren.

Daarna ligt het in de risicosfeer van werknemer en is er geen recht op loon, tenzij er verlof wordt opgenomen.

Wat als werknemer met OV komt en dat straks niet meer rijdt?
Korte tijd recht op loon, om vervangend vervoer te regelen. Daarna ligt het in de risicosfeer van werknemer en is er geen recht op loon, tenzij er verlof wordt opgenomen.

Hoe zit het met een flex-contract (min-max contract) als de werkgever preventief de werknemer niet laat werken? Hoeveel uren moeten worden doorbetaald?
In dit geval geldt in ieder geval de ondergrens van het contract. Daarnaast zou een werknemer op grond van het rechtsvermoeden, art. 7:610b BW, aanspraak kunnen maken op de gemiddelde uren die de afgelopen 3 maanden zijn gewerkt.

NB: De nieuwe regeling voor werktijdverkorting (Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid, NOW) is ook van toepassing op flexkrachten.

Hoe zit het met thuiswerken?
Voor de vulploegmedewerker is deze vraag niet relevant, voor sommige administratieve functies wel. Normaal gesproken kan de werkgever een verzoek om thuis te werken eenvoudig afwijzen, maar dat ligt nu anders. Nu geldt het devies: thuiswerken als dat kan.


Gezonde werkomgeving

Mag een werknemer contact weigeren met collega's die terug zijn gekomen uit een risicogebied en niets mankeren?
Nee. Werkgever moet wel goede risico-inschatting maken en preventiemaatregelen treffen, zoals die collega's eerst thuislaten.

Wat doen met werknemer met verkoudheidsverschijnselen?
Die blijft thuis, of die wordt naar huis gestuurd. Het recht op loon blijft waarschijnlijk behouden.

Moet ik ook werken met plexiglas bij de kassa’s?
Als werkgever moet je zelf de inschatting maken wat er nodig is om een veilige en gezonde werkomgeving te creëren. Onder de huidige omstandigheden zorgt plexiglas of een vergelijkbare oplossing voor een veiligere werkomgeving. Uiteindelijk heeft u als werkgever er ook belang bij dat uw medewerkers niet besmet worden door klanten.

Wat te doen wanneer een medewerker nu afreist naar een gebied waarvoor een oranje dan wel rood en dus negatief reisadvies geldt?
Voor de hele wereld geldt op dit moment in ieder geval code oranje. Dat betekent dat reizen wordt afgeraden tenzij het noodzakelijk is. Een medewerker die toch wil afreizen zonder noodzaak, moet dat worden ontraden en doet dat op eigen verantwoordelijkheid. Besmetting, quarantaine of de onmogelijkheid om terug te komen is voor risico van medewerker.

Wat kan ik doen tegen het verjaardagsfeestje dat mijn medewerker wil houden?
Je kunt het niet verbieden, maar wel ontraden en wijzen op eventuele consequenties: besmetting en quarantaine is voor eigen risico. De medewerker dient uitdrukkelijk hiervoor gewaarschuwd te worden.

De overheid heeft aangekondigd dat er niet meer dan 3 mensen op bezoek mogen komen en dat deze bezoekers steeds 1,5 meter afstand moeten houden. Handhaving achter de voordeur is juridisch lastig en praktisch onmogelijk, maar de overheid adviseert dringend om feestjes uit te stellen.

Werkgever mag op grond van de privacywetgeving niets registreren over de aard van de ziekte. Hoe zit dat dan met Corona en het aantonen van gegronde vrees voor besmetting?
Dat is lastig. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft zich nog niet uitgelaten over deze vraag. U mag er niets over vastleggen, maar de kans is groot dat uw werknemer zelf verteld wat er aan de hand is. Uiteindelijk moet je als werkgever de benodigde inspanningen verrichten, maar kan je niet afgerekend worden op het feit dat een werknemer weigert iets over zijn medische situatie te delen.


Omzetdaling en andere bedrijfseconomische problemen

Wat als je bedrijf bijna geheel stil komt te liggen? Kan ik dan mensen ontslaan?
Ontslag is mogelijk, als deze situatie blijvende gevolgen heeft (minimaal 26 weken). Als het puur tijdelijk is, dan ligt aanspraak op het Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid (NOW) meer voor de hand. Daar kom je niet voor in aanmerking als je medewerkers ontslaat.

Hoe zit dat met het Noodfonds Overbrugging Werkgelegenheid (NOW)?
Als de omzet terugloopt met minimaal 20 procent, dan kan een compensatie voor de loonkosten aangevraagd worden. Daarvoor is het NOW in het leven geroepen. Dit fonds vervangt de regeling rondom werktijdverkorting die tot dit moment gold en waar ook fors gebruik van werd gemaakt. Die subsidie bedraagt maximaal 90 procent van de loonsom en is afhankelijk van de mate waarin de omzet afneemt. Om ondernemers te helpen gaat het UWV, waar deze compensatie moet worden aangevraagd, bij toekenning 80 procent van de compensatie alvast uitkeren. Dit betekent dus dat als de omzet terugloopt met meer dan 20 procent, je als werkgever moet handelen en je op die manier het hoofd boven water kunt houden. Het NOW is ook van toepassing op flexkrachten.

Voorwaarde is dat er niemand wordt ontslagen op grond van bedrijfseconomische omstandigheden.

NB: De regeling is nog in de maak en de details zijn nog niet bekend, dus we houden u op de hoogte.

Van welke andere overheidsmaatregelen kan mogelijk gebruik maken?
Er zijn verschillende overheidsmaatregelen aangekondigd, maar deze zijn nog niet helemaal uitgewerkt en operationeel, behalve dan de belastingmaatregelen. Ondernemers kunnen tijdelijk uitstel aanvragen van alle aanslagen inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting, omzetbelasting (btw) en loonbelasting. U moet dan wel de belastingdienst informeren, maar dan wordt de invordering ook direct gestaakt.

Ten tweede verruimt de overheid de kredietmogelijkheden aanzienlijk, zodat uw liquiditeit niet in gevaar komt. Dit kan bijvoorbeeld door middel van de Borgstelling MKB-kredieten (BMKB), waardoor u onder gunstigere voorwaarden geld kunt lenen bij de bank. Voor grote ondernemingen is er de Garantie Ondernemersfinanciering-regeling (GO). Waarbij gemakkelijker leningen kunnen worden afgesloten tot € 150 miljoen die voor 50% door de staat worden gegarandeerd. Schroom dus niet.

Hoe zit het met aflossingen bij mijn bank?
De banken hebben aangekondigd een halfjaar uitstel te verlenen op aflossingen.

Is deeltijdontslag mogelijk als er minder werk is?
Deeltijdontslag leidt er waarschijnlijk toe dat er geen beroep gedaan kan worden op het NOW.

Je kunt een voorstel doen aan werknemer tot vermindering van het aantal uren. Stemt de werknemer in dan heeft deze in beginsel daar ww-aanspraak voor.

Kan ik als werkgever eenzijdig maatregelen doorvoeren?
Dat kan als er sprake is van een zodanig zwaarwegend belang dat het belang van de werknemer bij ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid moet wijken.

Kan ik eenzijdig betalingen opschorten?
Nee dat kan niet en leidt zelfs tot een mogelijke toepassing van de wettelijke verhoging van (maximaal) 50%. Al zou achteraf die verhoging door de rechter op nihil gesteld kunnen worden.

Kan ik een medewerker op andere tijden laten werken?
Dat kan binnen redelijke grenzen. Een werknemer moet zich houden aan redelijke instructies van de werkgever. Ook de overheid heeft aangegeven dat een werknemer daar in principe toe gehouden is. Daarnaast kan de werknemer gehouden zijn om in te stemmen met voorstel om de arbeidsvoorwaarden (tijdelijk) te wijzigen, mits dit voorstel redelijk is.

Kan ik een medewerker nu andere taken laten doen?
Binnen redelijke grenzen is dat mogelijk. Een werknemer is gehouden om redelijke instructies van de werkgever omtrent het verrichten van de arbeid en die strekken tot bevordering van de goede orde in de onderneming op te volgen. Ook kan een werkgever een voorstel om de arbeidsvoorwaarden (tijdelijk) te wijzigen. De werknemer behoort in te stemmen met onder de huidige omstandigheden redelijke voorstellen.


Arbeidstijdenwet

Hoe vaak en wanneer mag ik mijn medewerkers inzetten?
De arbeidstijdenwet geeft regels voor arbeidsduur, arbeidstijden, pauzes en dergelijke. Dit is afhankelijk van de leeftijd van de werknemer. De arbeidstijdenwet en de CAO is met de Coronacrisis niet gewijzigd.

Wat is het risico als ik scholieren nu meer inzet dan ze op grond van de Arbeidstijdenwet mogen werken?
Dat de arbeidsinspectie een boete oplegt.

Telt het onderwijs dat ze nu via internet, op afstand, krijgen ook mee?
Het ligt voor de hand dat dit wel wordt meegewogen, al is dat pas achteraf definitief te bepalen.

Hoe zit het met de loonkosten van vaste medewerkers die opeens veel meer gaan werken?
Zie voor overwerk de CAO, voor wat betreft de ww-premiedifferentiatie geldt dat de 30%-regel voor 2020 is opgeschort.


Vakantie

Een werknemer zou op vakantie gaan, maar die gaat nu niet door en hij wil nu werken. Moet ik dat toestaan?
De invulling van de vakantie staat los van de vakantiedagen. Dat de reis niet doorgaat valt in de risicosfeer van de werknemer. Uiteraard kunt u er voor kiezen om de medewerker ook gewoon te laten werken.

Kun je een werknemer verplichten vakantie of verlof op te nemen?
Nee dat kan niet, tenzij de arbeidsovereenkomst daar ruimte voor biedt.

Mijn werknemer zit vast op zijn vakantieadres moet ik nu loon doorbetalen?
In principe geldt normaal gesproken dat er geen loon hoeft te worden doorbetaald. In deze omstandigheden wordt een 50/50 risicoverdeling bepleit die doorwerkt in 50/50 verdeling van het loon. Dit is echter momenteel (nog) geen geldig recht.


Kosten

Moet ik onkostenvergoedingen blijven doorbetalen als er door mensen wordt thuisgewerkt?
Dat ligt aan het type vergoeding. In principe geldt dat kosten die nu niet worden gemaakt, ook niet hoeven te worden vergoed. 

Hoe zit het nu met de nieuwe ww-premiedifferentiatie?
Ook bij meer dan 30% overwerk blijft voor vaste contracten de lage premie van toepassing. Deze regel geldt voor 2020.

Moet ik voor 1 april geregeld hebben dat de medewerkers met een vast contract een addendum getekend hebben? Ik heb nu wel iets anders aan mijn hoofd.
Werkgevers is daarnaast tot 1 juli de mogelijkheid geboden om hun administratie op orde te hebben; deze termijn is dus verlengd. Dat betekent dat tot die tijd kan worden aangetoond dat er uiterlijk 31 december 2019 een schriftelijke arbeidsovereenkomst was voor onbepaalde tijd voor een vast aantal uren (geen oproepcontract).

Deze Q&A is tot stand gekomen met behulp van onze samenwerkingspartner BVD advocaten

Tekst 2 van het nieuwsbericht

[Dit onderdeel is niet meer ondersteund]


Quote bij het nieuwsbericht. Quote bij het nieuwsbericht. Quote bij het nieuwsbericht.


Naam

Functie