BAARN - Supermarkten zijn niet kritisch genoeg op de hoogte van hun loonkosten. Er wordt daardoor onnodig veel geld verspild. ‘Ondernemers gaan nogal eens uit van historische aannames. Bijvoorbeeld het idee dat duurder personeel ook meer toegevoegde waarde oplevert. De praktijk laat zien dat dit lang niet altijd het geval is. Duurdere medewerkers leveren niet per definitie een hoger rendement op.’

door Henri Maarse

Veel supermarktondernemers worstelen met de loonkosten. Zeker nu de marges dunner worden en in de nieuwe cao is overeengekomen dat supermarktpersoneel  per 1 oktober 2011  een  loonsverhoging van 1,8 procent heeft gekregen en per 1 augustus dit jaar er nog eens 2 procent bijkrijgt, wordt het lastiger de loonkosten goed in de hand te houden.
Waar het tot voor een paar jaar geleden ‘veilig’ was om met je loonkosten tussen de 8 tot 8,5 procent te zitten, is dat nu niet meer het geval. ‘Natuurlijk is het mede afhankelijk van de omzet en de kwaliteit van de omzet, bijvoorbeeld een hoog versaandeel, maar algemeen gesproken kun je je als ondernemer tegenwoordig niet meer permitteren om boven die 8 procent loonkosten uit te komen’, zegt algemeen directeur Dick van Woudenberg van Marshoek. ‘Je moet nu tussen de 7,5 en 8 procent zitten, maar liever nog tussen de 7 en 7,5 procent.’
Het belang van de loonkosten is om nog twee andere redenen groot voor ondernemers. Loonkosten  zijn immers globaal genomen goed voor de helft van de totale kosten in de supermarkt. Daar komt bij dat de loonkosten de enige  kostenpost vormen  waar ze heel direct invloed op kunnen uitoefenen. Alle andere posten (huur, energie, fee) liggen feitelijk allemaal vast. Ook aan de ander kant van het spectrum hebben ondernemers nauwelijks nog invloed. De P’s van promotie, prijs, product en plaats worden voor het grootste deel door de organisatie/formule voorgeschreven. 

KPU/KPI’s

Voor de eerste keer is er nu op initiatief van Marshoek onderzoek uitgevoerd naar de relatie tussen de kostprijs per uur (KPU) en diverse Kern-Prestatie-Indicatoren (KPI’s). Of, zoals Van Woudenberg het formuleert: ‘Levert een hoger uurtarief voor de supermarkt ook meer toegevoegde waarde op? En hoe komt dat dan tot uiting? Bijvoorbeeld  in een hogere productiviteit, een hogere gemiddelde besteding, een lagere derving, een hoger versaandeel of een hoger rendement?’
Het onderzoek is uitgevoerd door Bram en Freek Coenen, twee studenten economie van de Universiteit Tilburg en zonen van een echtpaar dat twee Delhaize-supermarkten exploiteert. De studenten werden tijdens hun onderzoek begeleid door Anton Munneke en Remko van de Craats van Marshoek.  Het onderzoek heeft betrekking op de eerste 44 weken van 2011 en werd uitgevoerd bij 196 winkels verdeeld over acht verschillende formules. De winkels  waren onderverdeeld in drie omzetklassen: klein (€20.000-80.000), middelgroot (€80.000-150.000) en groot(>€150.000).

Negatief verband

De resultaten  werden deze week tijdens de jaarlijkse Klantendag van Marshoek gepresenteerd. Ze leverden een aantal verrassende conclusies op. Zo blijkt dat bij de middelgrote supermarkten er sprake is van een negatief verband tussen KPU en netto-rendement. Deze groep supermarkten zit duidelijk in de hoek waar de klappen het eerste vallen. ‘Duurdere mensen leiden voor de middelgrote supermarkten gemiddelde gesproken tot een lager in plaats van hoger rendement’, aldus Dick van Woudenberg. ‘Hoe dat komt? Ik denk toch dat er ondernemers zijn die zich een te dure huishouding permitteren. Bijvoorbeeld een bedrijfsleider in dienst hebben die in relatie tot de omzet eigenlijk overbodig en in ieder geval te duur is. ‘
Voor de kleinste supermarkten geldt dat er nauwelijks sprake is van een relatie tussen duurdere mensen en hoger rendement, maar bij de grotere supermarkten is dat wel degelijk het geval.  Daar leidt een hogere KPU wel degelijk tot een beter rendement. Volgens Van Woudenberg speelt schaalgrootte een belangrijke rol. ‘Hoe hoger de omzet, hoe belangrijker gekwalificeerde mensen die de zaak in goede banen kunnen leiden.’

Voorzichtig

Uiteraard moeten de uitkomsten van het onderzoek met de nodige voorzichtigheid worden bekeken, aldus Van Woudenberg. ‘De conclusies zijn gezien de geconstateerde grote spreiding vooral indicatief.  En gelijke productiviteit zegt nog niets over de geleverde kwaliteit per gewerkt uur.’
Toch zijn er wel een paar opvallende conclusies te trekken. Zo blijkt in alle drie omzetklassen dat het aantal supermarkten dat een lage KPU combineert met een hoog rendement kleiner dan de winkels waar sprake is van een hoge KPU en (relatief) laag rendement. ‘Er zijn dus in elke omzetklasse relatief weinig winkels die het echt goed voor elkaar hebben.’ Een KPU die 1 euro te hoog is, kost op jaarbasis  ca. €30.000 voor een winkel met een weekomzet van €100.000. En voor een supermarkt met een weekomzet van €200.000 is dat al €60.000.

Spreiding

Een andere opvallende conclusie is dat de spreiding van de loonkosten in zowel naar formule als  omzetklasse vergelijkbare winkels behoorlijk groot is. Voor de grote supermarkten variëren de personeelskosten tussen de 6 en 11 procent. Bij de middelgrote supermarkten ligt die variatie tussen de 5 en 11 procent en voor de kleine is het tussen de 4 en 11 procent. Daar zit een enorm verbeterpotentieel. Stel dat je er zou slagen te komen tot een halvering van de bandbreedte tussen de hoogste en de laagste loonkosten. Dat levert gemiddeld na eliminatie van de extreme waarden een mogelijke besparing van tenminste 1,0 procentpunt op. Laten we het echter realistisch houden en uitgaan van een besparing van 0,5 procent. Als je dat percentage loslaat op de totale supermarktomzet van €30 miljard. kom je uit op een besparing van €150 miljoen. Dat is toch een imposant bedrag. Ondernemers kunnen op ook op dit terrein nog veel van elkaar leren.”
Marshoek is van plan het onderzoek een permanent vervolg te geven. Er zijn immers nog genoeg vragen die in dit eerste onderzoek niet aan bod zijn gekomen. ‘We moeten bijvoorbeeld eens kijken naar het effect van de verkoopvloeroppervlakte op de loonkosten of bijvoorbeeld het effect van de productiviteit op het ziekteverzuim’, somde van Woudenberg een aantal aspecten op. Ook is de verhouding tussen parttimers en fulltimers niet aan de orde geweest. Ongetwijfeld zullen die gegevens ook weer nieuwe inzichten opleveren.

Bron: Distrifood

Bekijk hier het artikel, zoals getoond in Distrifood...

Wilt u eens sparren met een van onze bedrijfseconomische adviseurs over het loonkostenonderzoek? Neem dan nu contact op met ons via info@marshoek.nl of bel naar 030-63 59 400.